In pinksterkringen gebruikt men de Bijbelse uitdrukking ‘de vroege en de late regen’ vaak symbolisch voor de uitstorting van de Heilige Geest. De ‘vroege regen’ is dan de uitstorting op de eerste Pinksterdag, de ‘late regen’ is een grote uitstorting van de Heilige Geest in de eindtijd. Men verwacht ook dat de bijzondere gaven van de Geest, in de eindtijd opnieuw een grote rol spelen. Hieraan gekoppeld verwacht men een brede opwekking; de late regen (‘latter rain’ in het Engels) zorgt immers voor een grote oogst.
In een tweetal blogs wil ik deze claims onderzoeken. Wanneer zien we voor het eerst dat de ‘vroege en late regen’ verbonden wordt aan de uitstorting van de Heilige Geest en de verwachting van een eindtijdopwekking? Wat is de Bijbelse onderbouwing van deze gedachte? En wat zijn de gevolgen van deze eindtijdvisie?
In dit blog ligt de nadruk op de geschiedenis van deze ‘latter rain’ beweging en de koppeling met de eindtijd.
In een volgend blog zal ik naar de Bijbelse onderbouwing kijken en de teksten bespreken die men gebruikt voor de ‘latter rain’ visie.
Geschiedenis van de latter rain gedachte
De Bijbel spreekt maar op enkele plaatsen over de ‘vroege’ en de ‘late regen’. In het Oude Testament gaat het daarbij in de eerste plaats om letterlijke regen: de regen die God aan Israël beloofde als verbondszegen, zodat het land vruchtbaar werd en de oogst kon rijpen. (Deuteronomium 11:11-14) Regen kon daardoor vanzelf ook een beeld worden van Gods zegen en Zijn algemene voorziening voor Gods volk.
Maar daarmee zijn we nog niet bij de uitleg die later binnen pinkster- en charismatische kringen bekend werd. Daar verbindt men de regen met de uitstorting van de Heilige Geest. De vroege regen als eerste uitstorting in Handelingen met Pinksteren. En de late regen als krachtige uitstorting van de Geest vlak voor de wederkomst van Christus.
Wanneer begon men de Bijbelse regen zo uit te leggen en toe te passen? Die gedachte kent een lange voorgeschiedenis en gaat zelfs terug tot vóór de opwekking van Azusa Street. Zij ontwikkelde zich stap voor stap tot wat later bekend zou worden als de ‘Latter Rain’ gedachte.
18de eeuw, John Fletcher en John Wesley
In de achttiende eeuw introduceerde John Fletcher een schema waar de heilsgeschiedenis onderscheiden was in drie bedelingen. Het Oude Testament noemde hij de bedeling van de Vader, de evangeliën vormden de bedeling van de Zoon. Het tijdperk van de kerk, dat begon met Pinksteren, was de bedeling van de Heilige Geest, oftewel de ‘pinksterbedeling’. Wesley borduurde hierop voort en stelde zich voor dat er een uitstorting van ‘latter day glory’ (heerlijkheid van de laatste dagen) zou plaatsvinden. Die zou zich blijven ontwikkelen totdat de aarde ‘vervuld zou zijn met de kennis van de Heere’ en Israël tot verlossing zou komen. (Bron)
Het begin van de uitstorting meenden ze te zien gebeuren in de jaren 30 van de 18de eeuw. Dat was zonder meer een bijzondere tijd van opwekking. In Groot-Brittannië begon in de tijd van Wesley de ‘Methodistische Opwekking’. George Whitefield, een methodist uit Engeland en een goede vriend van John Wesley, bracht het ‘opwekkingsvuur’ vanuit Engeland rechtstreeks naar de Amerikaanse koloniën. Daar was hij, samen met Jonathan Edwards, inspirator voor de First Great Awakening.
Zowel Wesley als Fletcher beschouwden deze grote opwekkingen niet zomaar als een tijdelijke opleving, maar als een historische en profetische vervulling van Gods beloften voor de laatste dagen. Zij zagen hún tijd als de periode waarin God de kerk aan het zuiveren en herstellen was. Daarbij legden ze de nadruk op innerlijke heiliging en niet, zoals latere charismatici, op een herstel van de bovennatuurlijke gaven en bedieningen.
Hoewel Wesley sprak over een ‘latter day glory’ en er in die tijd een duidelijke eindtijdverwachting ontstond, maakten Wesley, Fletcher, Edwards en Whitefield nog niet de verbinding met de Bijbelse uitdrukking ‘vroege en late regen’.
19de eeuw, Lewis Way en James Stewart
In 1821 schreef Lewis Way een verhandeling waarin hij opriep tot gezamenlijk christelijk gebed voor een wereldwijde uitstorting van de Heilige Geest. Hij legt daarbij de Bijbelse uitdrukking ‘late regen’ uit als een profetie voor een laatste geestelijke oogst vóór het einde van de tijd. (bron)
James Stewart schreef in datzelfde jaar ‘Thoughts on the Importance of Special Prayer for the General Outpouring of the Holy Spirit‘ waarin hij ook oproept tot gebed om de Heilige Geest te ontvangen. Hij schrijft:
‘Laten alle oprechte christenen zich verenigen in vurig gebed voor de algemene uitstorting van de Heilige Geest.’
In deze tijd dacht men ook aan een letterlijke toename van ‘late regen’ in Palestina gedacht. De PEF (Palestine Exploration Fund) deed tussen 1860 en 1880 onderzoek naar het klimaat in Palestina; de resultaten hiervan publiceerde zij in haar kwartaalblad. De verslagen bevatten een overzicht van de hoeveelheden ‘late regen’ die viel, inclusief tabellen en toelichtingen over hoe dit overeenkwam met passages in het Oude Testament. (observations on the climate of Jerusalem, Thomas Chaplin)
Overgang 19de naar 20ste eeuw, Albert Benjamin Simpson
Aan de vooravond van de twintigste eeuw gaf A.B. Simpson, de stichter van de Christian and Missionary Alliance (C&MA), een krachtige impuls aan de regen-symboliek.
Volgens Simpson waren de geestelijke oplevingen, de hernieuwde aandacht voor goddelijke genezing en de wereldwijde evangelisatie de ‘eerste druppels’ van de beloofde latter rain. Hij geloofde dat de Heilige Geest uitgestort werd met een heel specifiek doel: het toerusten van de Gemeente als ‘bruid’ voor de spoedige komst van de Bruidegom.
Zijn visie op de late regen was heel breed. Hij wilde dit niet versmallen tot één enkel verschijnsel of ervaring. Hij zag de ‘latter rain’ al vóór de eeuwwisseling in elke beweging waar heiliging, genezing en zendingsijver opbloeiden.
Artikelen van Simpson zijn terug te vinden in het archief van de nog steeds bestaande organisatie; ‘C&MA’: https://cmalliance.org/archives/
Vroeg 20ste eeuw, William Seymour en Azusa Street revival
Die versmalling naar de typische ervaringen van de uitstorting van de Heilige Geest kwam op bij de start van de moderne pinksterbeweging in Azusa street. William Seymour geloofde dat de herstelde pinksterervaring de daadwerkelijke vervulling was van de beloofde Latter Rain. Waar eerdere heiligingsherlevingen achteraf werden aangeduid als ‘eerste druppels’, zag men Azusa Street als de échte, universele stortbui.
De eerste verslaglegging van de opwekking in Azusa Street, Los Angeles (The Apostolic Faith, Vol.1 nr.1) begint met de volgende woorden:
De kracht van God heeft de stad nu in beroering gebracht zoals nooit tevoren. Pinksteren is zeker gekomen en daarmee volgen de Bijbelse bewijzen. Velen bekeerden zich en werden geheiligd, vervuld met de Heilige Geest, sprekend in tongen zoals God deed op Pinksteren. De taferelen die dagelijks plaatsvinden in de straten van Azusa en in kerken en andere delen van de stad, zijn onbeschrijfelijk, en de echte opwekking is pas begonnen, omdat God vooral met Zijn kinderen heeft gewerkt, hen naar Pinksteren heeft geleid en de basis heeft gelegd voor een machtige opwekking van redding onder de ongelovigen.
Hetzelfde tijdschrift eindigt met een citaat uit Joël 2:23 en de woorden:
Hij gaf met Pinksteren de vroege regen in de juiste mate, en in deze laatste dagen zal Hij zowel de vroege als de late regen over ons uitstorten. Er staan
in deze laatste dagen, onder de werking van de Heilige Geest, nog grotere dingen te gebeuren.
Vroeg 20ste eeuw, D. Wesley Myland
In 1909 legde D.W. Myland deze theologie vast in zijn invloedrijke onderwijs The Latter Rain Covenant. In het voorwoord lezen we:
Het zegevierende kruis van Golgotha
is voor velen van ons zeer werkelijk geworden door de uitstorting van de ‘late regen’ in de afgelopen drie jaar. Het uiterst kostbare bloed van de Zoon van God is in deze tijd in buitengewone mate krachtig gebleken, zowel voor de reiniging als voor het rein blijven. Deze gezegende doop in de Heilige Geest, met het pinksterteken van ’tongentaal’, is het door bloed verworven recht van de verlosten van Christus; en velen over de hele wereld verheugen zich vandaag in het feit dat de Heer hen in Zichzelf heeft ondergedompeld. (bron)
Helaas vond er in deze fase een belangrijke theologische versmalling plaats. Hoewel Myland nog steeds reiniging noemt als uitwerking van de ‘latter rain’, zien we ook bij hem de claim dat het spreken in tongen een teken of bewijs is, dat iemand de late regen heeft ontvangen.
20ste eeuw Derek Prince
In de tweede helft van de 20ste eeuw gebruikt de bekende bijbelleraar Derek Prince opnieuw de late regen metafoor. Hij spreekt niet over de gave van tongentaal of andere geestesuitingen maar benadrukt dat de Geest nu wordt uitgestort om arbeiders toe te rusten voor het binnenhalen van de oogst. Hij roept gelovigen dringend op tot een radicale, onvoorwaardelijke toewijding om als maaiers in de oogst aan de slag te gaan.
Zijn boekje The Harvest Just Ahead is nog steeds populair in pinkster- en evangelische kringen. Het is gebaseerd op een toespraak die hij halverwege de jaren zeventig hield. De centrale gedachte is dat de geschiedenis van de kerk afstevent op één grote climax. Er komt een allerlaatste, wereldwijde oogst van zielen (the harvest) vlak vóór de terugkomst van Jezus Christus.
Over de snelheid waarmee deze laatste fase van de heilsgeschiedenis zal gaan, zegt Derek Prince:
‘Geen maanden, maar weken. […….] God waarschuwt Zijn volk voortdurend: het komt snel, het komt snel. Er is een lang, geleidelijk proces van rijping en voorbereiding aan voorafgegaan. Maar wanneer de oogsttijd aanbreekt – en geloof me – als je er dan niet klaar voor bent, zul je niet eens merken dat het zover is. Zo snel zal het gaan.
Prince citeert Jeremia 5:24 en concludeert dat God ‘slechts enkele korte weken‘ heeft gereserveerd waarin de oogst moet worden binnengehaald. Hij beschrijft hoe deze laatste oogst als een bliksemflits over de aarde zal gaan en dat het voorbij zal zijn voordat men het beseft. Hij drukte zijn hoorders op het hart dat hun generatie stond vóór ‘Gods laatste aanbod van genade‘ en dat uitstel niet meer mogelijk was.
Een acute eindtijd van ruim een eeuw oud
Een kenmerkend element van de latter rain-theologie is de tijdsdruk die men eraan koppelt. De gedachte van de ‘late regen’ is immers niet alleen dat God Zijn Geest uitgiet, maar dat Hij dit doet vlak vóór de wederkomst van Christus. Waar de ‘vroege regen’ bij het begin van de kerkgeschiedenis viel, is de ‘late regen’ het moment vlak voor de oogst.
Deze verwachting van een (snelle) wederkomst speelt vanaf het eerste begin een rol. Wesley sprak over de ‘latter day glory’ en verwachtte dat de kennis van de Heere zou toenemen tot de aarde ermee vervuld zou zijn. William Seymour verkondigde tijdens de revival in 1906 in Azusa Street dat de beloofde Latter Rain op dát moment werd uitgestort over Gods volk.
In de jaren die volgden, nam de overtuiging toe dat déze generatie getuige was van de allerlaatste fase van de kerkgeschiedenis (bijvoorbeeld Myland in zijn ‘Latter Rain Covenant’). De regen viel immers om in korte tijd een grote oogst binnen te kunnen halen.
Derek Prince herhaalde in de jaren 70, in The Harvest Just Ahead, de urgentie van de oogst en de nabijheid van de wederkomst. De Geest wordt uitgestort om arbeiders uit te zenden voor de eindtijdoogst.
De confrontatie met de kalender
De hele ‘latter rain’ beweging benadrukt de grote urgentie van evangelieverkondiging vanwege het einde van de eindtijd. Maar inmiddels leven we meer dan honderd jaar na de opwekking van Azusa Street en ruim een halve eeuw na de dringende oproep van Derek Prince. Meerdere generaties gelovigen zijn opgegroeid en heengegaan in de overtuiging dat zij in de ‘allerlaatste weken’ van de wereldgeschiedenis leefden.
Het is voor elke generatie christenen belangrijk om rekening te houden met én uit te zien naar de wederkomst van de Here Jezus Christus. Maar we moeten geen dwingende eindtijdschema’s promoten, die vervolgens niet uitkomen. Dit kan leiden tot geestelijke uitputting, teleurstelling voor gelovigen met hoge verwachtingen en verlies van geloofwaardigheid voor de wereld om ons heen.
Laten we voorzichtig zijn met schema’s en overtrokken verwachtingen van wat de Heilige Geest zou moeten doen in onze tijd. Dat betekent aan de andere kant niet dat we de Geest uitblussen of onze eindtijdverwachting opgeven. Sinds de eerste Pinksterdag leeft de gemeente in verwachting van de wederkomst. Dat mag elke generatie opnieuw inspireren, zodat we kunnen zeggen: Maranatha, kom Here Jezus.
Samenvattend
We hebben gezien hoe de Bijbelse uitdrukking ‘vroege en late regen’ vanaf de 18e eeuw steeds meer een geestelijke betekenis kreeg. Aanvankelijk werd zij vooral verbonden met geestelijke vernieuwing, opwekking en het toekomstige herstel van Israël. Men dacht zelfs aan een letterlijke vervulling en toename van ‘late regen’ in Palestina.
Binnen de pinksterbeweging kreeg de ‘vroege en late regen’ een veel specifiekere invulling. De ‘late regen’ verbond men met een nieuwe uitstorting van de Heilige Geest en met het herstel van bovennatuurlijke gaven, zoals het spreken in tongen. Daar kwam nog een sterke eindtijdverwachting bij. Juist in die laatste dagen, met de oogst voor de deur, verwachtte men een nieuwe, krachtige uitstorting van de Heilige Geest.
En men meende dat die geprofeteerd werd in het agrarische beeld van de vroege en late regen. Maar daarmee is de belangrijkste vraag nog niet beantwoord: leert de Bijbel dit ook?
In een volgend blog gaan we terug naar de Schrift zelf. We bekijken alle teksten die spreken over de vroege en de late regen. Is het Bijbels verantwoord om deze uitdrukking toe te passen op twee uitstortingen van de Heilige Geest: één bij Pinksteren en één vlak voor de wederkomst?
