The Passion Translation; een misleidende ‘vertaling’

Een verlangen naar warme Bijbeltaal

Wie verlangt er niet naar een Bijbel die verstaanbaar is en dichtbij komt? Een vertaling die niet moeilijk is of afstandelijk klinkt, maar die tot het hart spreekt? Daar is op zichzelf niets mis mee. Gods Woord is niet bedoeld als dode letter, maar als levend Woord.

Maar juist wanneer een vertaling ‘mooi’, ‘warm’ en ‘zalvend’ klinkt, moeten we extra opletten. Niet alles wat geestelijk klinkt, is ook Schriftgetrouw. De tekst zelf moet ons raken, niet de warme toevoegingen van de vertaler.

Daarom moeten we het hebben over The Passion Translation (TPT), de vertaling van Brian Simmons, die een groot publiek bereikt heeft. Deze vertaling beïnvloedt de lezers vooral door hoe zij de Bijbel laat klinken. Simmons maakt door zijn vertaling de Schrift emotioneler, charismatischer, triomfantelijker maar wijkt daarbij vaak af van de grondtekst.

Waarom kritiek op een Engelse bijbelvertaling?

Heeft het zin om een Engelstalige Bijbelvertaling te bespreken op een Nederlands blog? Ik denk het wel. Steeds meer (jonge) mensen lezen in het Engels. Zoals er ook steeds meer Engelse liederen worden gezongen in onze samenkomsten. Vooral onze jeugd is Engels georiënteerd. En de taal van de Passion Translation sluit aan bij de songteksten van de engelstalige liederen uit Bethel en Elevation church.

Voor wie dit zelf wil onderzoeken of verifiëren heb ik een groot aantal bronvermeldingen opgenomen in de tekst. Onderaan dit artikel link ik naar een 4,5 uur durende video over dit onderwerp.

Misleidende claims van de Passion Translation

Ik wil een aantal misleidende claims bespreken die rond de TPT worden gedaan. Door de vertaler zelf en door de mensen die deze vertaling aanbevelen. Soms gebeurt dit door onwetendheid en goedgelovigheid. In het geval van de vertaler zelf lijkt het erop dat Brian Simmons zijn kennis en kunde om de Bijbel te vertalen sterk heeft overdreven. Ook kunnen we vraagtekens zetten bij zijn ‘goddelijke roeping’ om deze vertaling te maken en bij de Aramese bronnen die hij zegt te gebruiken.

TPT presenteert zich als vertaling, maar functioneert als parafrase

De officiële FAQ (veelgestelde vragen) op de website van de TPT zegt dat deze Bijbel geen revisie of parafrase is, maar een ‘entirely new, fresh translation’ op basis van Hebreeuwse, Griekse en Aramese documenten. (bron, FAQ ThePassionTranslation)

Simmons heeft, zegt hij zelf, geen formele ‘woord voor woord’ vertaling gemaakt, maar een informele ’thougt for thougt’ (gedachte voor gedachte) vertaling. Toch benadrukt hij dat het geen parafrase vertaling is. Een parafrase is een vrije navertelling van de tekst die meestal een bestaande vertaling als basis neemt en niet de grondtekst.

Bij nadere beschouwing lijkt het juist aannemelijk dat Simmons gekeken heeft naar andere (parafrase) vertalingen en niet, of niet voldoende, naar de grondtekst.

De suggestie van diepere kennis achter de gewone Bijbeltekst

In interviews zegt Simmons dat de Aramese tekst meer prijs geeft van Gods hart, liefde en karakter dan de Griekse tekst, die meer op het verstand zou zijn gericht. Jezus zou in Zijn dagen Aramees hebben gesproken en daarom heeft de Aramese tekst meer zeggingskracht. Probleem is dat we zeker weten dat de boeken van het Nieuwe Testament in het Grieks geschreven zijn. Er is geen achterliggende Aramese tekst. De Aramese tekst waar Simmons zich op beroept is de Peshitta. Dat is een 5de eeuwse vertaling van het Nieuw Testament uit het Grieks in het Syrisch (een Aramees dialect).

Maar in de praktijk blijkt dat de ‘Aramese inzichten’ van Simmons meestal niet te herleiden zijn naar de vijfde eeuwse Peshitta, maar naar dubieuze Engelse vertalingen van Victor Alexander en Andrew Gabriel Roth.

Victor Alexander noemt geen duidelijke bron voor zijn vertaalwerk. Hij zegt het liturgische Aramees te gebruiken van de Oosters Orthodoxe kerk, wat nog nooit vertaald is naar het Engels (Aramaic New Testament). Andrew Chapman heeft een kritisch artikel geschreven over Victor Alexander en het geheimzinnige ‘brondocument’, wat hij weigert openbaar te maken: Brian Simmons and his ‘Passion Translation’: what text is Victor Alexander translating from?

De tekst van Roth, ook ‘the Aramaic New Testament‘ genoemd, is een vertaling van de Kabhoris Codex uit de tiende of elfde eeuw.

Binnen de academische Bijbelwetenschap is het werk van zowel Alexander als van Roth controversieel. Historici en taalkundigen zijn het er over eens dat het Nieuwe Testament oorspronkelijk in het Grieks is geschreven, en niet in het Aramees. Deze twee vertalingen worden daarom voornamelijk gelezen en gebruikt binnen specifieke geloofsgemeenschappen en door mensen die geloven dat de oorspronkelijke boeken in het Aramees zijn geschreven (Aramese prioriteit).

Simmons heeft die visie ook verdedigd en als aanbeveling gebruikt voor zijn vertaling. Maar hij is daar van terug gekomen. Tegenwoordig zegt hij te geloven in ‘Greek primacy’, Griekse prioriteit.

De ‘goddelijke opdracht’ en de engel genaamd Passion

Het is duidelijk dat Simmons het niet moet hebben van zijn kennis en kunde op het gebied van vertalen. Waarom wordt hij dan toch zo serieus genomen in sommige kringen? Simmons beweert dat hij de opdracht om de vertaling te maken van Jezus Zelf heeft gekregen. Meestal vertelt hij over een droom waarin Jezus kwam en op hem blies en hem ‘geheimen’ van de Hebreeuwse taal en de Bijbel gaf. Ook werd zijn verstandelijke capaciteit vergroot.

Daarnaast vertelt hij over een engel genaamd ‘Passion’. Later heeft Simmons dit verhaal aangepast en genuanceerd. Hij lijkt zijn getuigenis hierover aan te passen aan het publiek waar hij voor spreekt. Hoe charismatischer het publiek, hoe fantastischer zijn verhaal.

Andere twijfels als het gaat om de Passion Translation

Twijfel rond bekwaamheid

Bij een Bijbelvertaling moet de lezer kunnen vertrouwen op de bekwaamheid van de vertaler. Juist daar zijn bij Brian Simmons grote vragen gerezen. Hij heeft zich ten onrechte gepresenteerd als vertaler of co-vertaler van het Paya-Kuna Nieuwe Testament. Zijn rol was echter niet daadwerkelijk vertaler maar het toetsen van de vertaling op begrijpelijkheid. (bron)

Hij is geen linguïst en niet opgeleid in de oude talen. Hoewel hij in charismatische kringen aangesproken wordt als Doctor Simmons, heeft hij geen officieel doctoraat. De Dr. titel heeft hij gekregen van het ‘Wagner Leadership Institute‘, een NAR-gerelateerde, niet academisch geaccrediteerde opleidingsinstelling. Zijn specialisatie voor dit doctoraat? “a specialization on prayer”. (aldus Olive Tree Blog).

Simmons heeft dus geen erkend academisch doctoraat in Hebreeuws, Grieks, Aramees, linguïstiek of tekstkritiek.

Twijfel rond bronnen en beschuldiging van plagiaat

Ook zijn methode roept ernstige vragen op. TPT beroept zich regelmatig op Grieks, Hebreeuws en vooral Aramees, alsof daar verborgen inzichten liggen die gewone vertalingen gemist hebben. Maar juist bij zulke claims blijkt dat de onderbouwing zwak of onhoudbaar is. Simmons gebruikt geen betrouwbare bronteksten, maar dubieuze secundaire bronnen, Engelse websites of bestaande parafrases. Hij heeft ook toegegeven de grondtalen (Hebreeuws, Grieks en Aramees) niet of onvoldoende te beheersen.

Er zijn bovendien ernstige feiten aan het licht gekomen over het kopiëren van formuleringen uit andere werken zonder duidelijke verantwoording. Dat is plagiaat en maakt de vertaling frauduleus. (bron: Roysreport,)

Want hoewel de TPT zichzelf presenteert als een nieuwe vertaling vanuit de brontalen, blijkt Simmons soms unieke frasen van 15 tot 17 woorden over te nemen uit andere vertalingen. Hij heeft dus niet zelf uit de grondtekst vertaald maar gebruikt in plaats daarvan het werk van eerdere vertalers. Hele zinnen blijken rechtstreeks te komen uit The Message, een parafrase vertaling van Eugene Peterson, The Amplified Bible, The Living Bible en Victor Alexander’s ‘Aramaic New Testament’.

Hij gebruikt ook inzichten uit voetnoten van andere bronnen in zijn eigen voetnoten zonder bronvermelding, in sommige hoofdstukken zelfs bijna de helft van de voetnoten. De meest frequent gekopieerde werken zijn de drie hierboven genoemde, samen met François du Toits Mirror Bible.

Een vertaling met een duidelijke geestelijke kleur

Leerstellig sluit de TPT aan bij de Word of Faith beweging. Dat blijkt uit het gebruik van hypercharismatische overwinningstaal, het minimaliseren van lijdenstaal en het verzachten van oordeel. In 2 Timotheüs 1:8 wordt ‘lijden’ bijvoorbeeld vervangen door ‘overwinnen van kwaad’. Dat past bij een triomfalistische theologie waarin ziekte, lijden en oordeel ongemakkelijk worden gevonden en de nadruk ligt op overwinning hier en nu.

De taal van zalving, glorie, activatie en bestemming

TPT gebruikt opvallend vaak taal die sterk aansluit bij charismatische of NAR-achtige kringen: woorden als ‘glory’, ‘realm’, ‘anointed’, ‘impart’, ‘activate’ en soortgelijke termen worden opvallend veel vaker gebruikt dan in reguliere vertalingen. Deze termen zijn niet neutraal, maar roepen een geestelijke wereld op waarin ‘zalving’, ‘activatie’, ‘manifestaties’ en bijzondere openbaring centraal komen te staan.

Ik geef een vertaalvoorbeeld uit het Oude en uit het Nieuwe Testament:

Psalm 81:10 (11); staan wij of God centraal?

HSV
Ik ben de HEERE, uw God,
Die u uit het land Egypte leidde.
Doe uw mond wijd open en Ik zal hem vullen.

TPT
I am your only God, the living God.
Wasn’t I the one who broke the strongholds over you and raised you up out of bondage?
Open your mouth with a mighty decree; I will fulfill it now, you’ll see! The words that you speak, so shall it be!

Het eerste wat opvalt is dat de Passion Translation veel meer woorden gebruikt:
HSV Ik ben de Heere uw God
TPT Ik ben jullie enige God, de levende God

HSV Die u uit het land Egypte leidde.
TPT Was ik het niet die de bolwerken over jullie brak en jullie uit de slavernij bevrijdde?

HSV Doe uw mond wijd open en Ik zal hem vullen.
TPT Spreek een machtig decreet uit, en ik zal het nu vervullen, dat zult u zien! Zoals u spreekt, zo zal het geschieden!

Toevoegingen van Simmons

Simmons voegt veel toe aan de tekst. Enige en levende staat niet in de grondtekst. Natuurlijk is het allebei waar, God is de Enige en de levende, maar het staat hier niet in de geïnspireerde grondtekst. De Amplified Bible, vertaalt hier grondtekstgetrouw met: “I am the LORD your God”.

Die u uit het land Egypte leidde, breidt Simmons uit met het afbreken van bolwerken. En waar het in de grondtekst een statement is, maakt hij er een retorische vraag van. De Amplified vertaalt eenvoudig met: Who brought you up from the land of Egypt.

Aan het laatste deel van het vers voegt hij een heel stuk poëzie toe. Waar de Amplified de grondtekst volgt en vertaalt met: Open your mouth wide and I will fill it, spreekt Simmons over het openen van je mond met een ‘machtig decreet’. Hij laat de Heere zeggen “Ik zal het NU vervullen, dat zult u zien”. En hij laat God de belofte geven dat de woorden die wij spreken, zullen uitkomen: zo zal het zijn! Dit staat niet in de grondtekst maar is bovendien ook helemaal niet de strekking van deze Psalm.

Onze mond open om te spreken of te ontvangen?

Doe uw mond wijd open, zodat God hem kan vullen. Het doet denken aan jonge vogeltjes in een nest die hun snavels openen als de moedervogel komt met eten. In vers 17 van deze Psalm staat dat God hen wilde voeden met tarwe en honing:
“Hij zou van de beste tarwe te eten gegeven hebben, ja, Ik zou u verzadigd hebben met honing uit de rots.”

The Message vertaalt:
I’m God, your God,
the very God who rescued you from doom in Egypt,
Then fed you all you could eat, filled your hungry stomachs.

Het gaat niet om uitspraken, laat staan decreten, die wij doen en die God bevestigt. Dat is ‘word of faith’ taal die in de NAR gebruikt wordt en waar wij centraal staan. God staat centraal in deze Psalm, Hij is het die ons wil voeden.

Romeinen 12:6-7a; imparteren en activeren?

HSV
6 En nu hebben wij genadegaven, onderscheiden naar de genade die ons is gegeven:
7 hetzij profetie, naar de mate van het geloof;

TPT
God’s marvelous grace imparts to each one of us varying gifts. So if God has given you the grace-gift of prophecy, activate your gift by using the proportion of faith you have to prophesy. (onderstreept door mij)

Paulus schrijft in Romeinen 12 over de genadegaven die God aan gelovigen geeft. Wie de gave van profetie heeft, moet profeteren “naar de mate van het geloof”. De nadruk ligt op genade, afhankelijkheid en trouw gebruik van wat God geeft.

In de TPT wordt dit echter gekleurd met de taal van ‘activatie’ en ‘impartatie’. Woorden die typerend zijn voor NAR- en hypercharismatische kringen. Daar spreekt men vaak over het ‘activeren’ van profetische gaven, de ‘impartatie’ van geestelijke kracht of het ‘activeren’ van bediening.

Maar Paulus leert geen activatiemodel. Hij roept gelovigen op om de door God gegeven genadegaven op een nuchtere, gelovige en dienstbare manier te gebruiken. Simmons voegt daar charismatische bedieningstaal toe. Daardoor lees je niet meer alleen Paulus, maar Paulus door de bril van een beweging waarin activatie, impartatie en profetische bediening centraal staan.

Dit is een patroon, want in 1 Korinthe 12:6 doet hij hetzelfde:

HSV
6 Er is verscheidenheid van werkingen, maar het is dezelfde God, Die alles in allen werkt.

TPT
6 The same God distributes different kinds of miracles that accomplish different results through each believer’s gift and ministry as he energizes and activates them.

Juist dit maakt TPT zo problematisch. Een enkel woord kan een hele wereld oproepen die vertrouwd klinkt. En wanneer zulke woorden in de Bijbeltekst zelf worden gelegd, krijgt de lezer de indruk dat Paulus spreekt in de taal van de NAR. Maar dat doet Paulus niet.

Slot: Hoe verder?

The Passion Translation is geen betrouwbare Bijbelvertaling. Op tal van plaatsen worden woorden, accenten en gedachten toegevoegd die niet in de grondtekst voorkomen.

De Schrift roept ons op om te toetsen. Niet elke mooie zin is betrouwbaar. En een geestelijke formulering is niet perse Bijbels. Juist omdat de Bijbel kostbaar is, moeten wij zorgvuldig zijn met de tekst.

Daarom is mijn oproep eenvoudig en dringend: gebruik de TPT niet meer als Bijbel. Niet voor persoonlijke stille tijd, niet voor Bijbelstudie, niet in preken, niet in aanbiddingsteksten en niet als basis voor onderwijs. Wie TPT toch leest, moet beseffen dat hij geen gewone vertaling in handen heeft, maar een weergave die sterk gekleurd is door de theologie van de New Apostolic Reformation. Brian Simmons heeft geen neutrale vertaling gemaakt, maar eentje met overduidelijke (hyper)charismatische invloeden.

Wijs daarom ook anderen liefdevol op het gevaar van deze vertaling. Niet om mensen aan te vallen die TPT gebruiken, maar om hen te helpen onderscheiden. Ik realiseer me dat veel lezers deze vertaling met oprechte bedoelingen gebruiken. Juist daarom is het nodig om helder te zijn. In deze vertaling wordt de Bijbeltekst vermengd met interpretatie, extra openbaringstaal en theologische accenten die niet uit de tekst zelf komen.

Alternatieven

In het Engelse taalgebied zijn er betere alternatieven, die gemakkelijk lezen zoals de New Living Translation (op de grens van thought for thougt en parafrase), The Living Bible (parafrase). Dan is er nog The Message die ik persoonlijk niet aanbeveel, hoewel minder problematisch dan de TPT.

Wie een Nederlandse vertaling zoekt die gemakkelijk is, kan de Bijbel in gewone taal proberen. Wel met het advies om altijd een andere Bijbel zoals de Herziene Statenvertaling er naast te lezen. Nieuwe gelovigen kunnen ook starten met de NBV21, en later overstappen naar de HSV. Geen enkele vertaling is volmaakt, maar deze vertalingen hebben tenminste de bedoeling om de tekst zo getrouw mogelijk weer te geven, in plaats van de tekst te herschrijven naar een bepaalde beweging of beleving.

De Bijbel hoeft niet opgepoetst te worden met extra openbaringen, nieuwe accenten of geestelijk klinkende toevoegingen. Gods Woord is krachtig genoeg. Het moet niet aangepast worden aan onze smaak of theologie; wij moeten ons laten corrigeren door de Schrift.

Uitgebreide en zeer gedetailleerde video over dit onderwerp

Ook een aanrader is de 4,5 uur durende video van Minor Prophets en Mike Winger over dit onderwerp: