Is de vijfvoudige bediening Bijbels?

In veel evangelische en charismatische kringen hoor je het tegenwoordig: de kerk moet terug naar de “vijfvoudige bediening”. De bedieningen waar het dan om gaat zijn die van apostelen, profeten, evangelisten, herders en leraars. Volgens sommigen kan de gemeente pas echt volwassen worden wanneer al deze bedieningen opnieuw functioneren zoals in de dagen van Handelingen.

Men wijst dan naar Efeze 4:11, waar deze bedieningen worden genoemd. Maar daar begint nu juist ons probleem. Want als we die tekst zorgvuldig lezen, dan komen we niet op een vijfvoudige bediening.

En nog belangrijker: wat gebeurt er wanneer dit model de gemeente binnenkomt?

In dit blog wil ik eerst kijken naar wat de tekst in Efeze 4 echt zegt. Daarna zal ik stil staan bij de consequenties van de zogenoemde vijfvoudige bediening. Want achter deze nadruk op apostelen en profeten zit een andere visie op gemeentewerk. Een compleet ander idee van gezag, openbaring, geestelijke macht en kerkstructuur. Dat is precies waarom bewegingen zoals de New Apostolic Reformation (NAR) zo sterk inzetten op dit onderwerp.

Daarom moeten we eerst terug naar de Schrift zelf.

Wat staat er werkelijk in Efeze 4?

Efeziërs 4:11 
En Hij heeft sommigen gegeven als apostelen, anderen als profeten, weer anderen als evangelisten en nog weer anderen als herders en leraars,

Griekse grondtekst geeft eigenlijk geen vijf maar vier bedieningen:

Op het eerste gezicht lijkt dit inderdaad over vijf groepen te gaan. Maar in de grondtekst ligt dat genuanceerder. In het Grieks staat het volgende:

Καὶ αὐτὸς ἔδωκε
τοὺς μὲν ἀποστόλους,
τοὺς δὲ προφήτας,
τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς,
τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκάλους,

Bij “apostelen”, “profeten” en “evangelisten” gebruikt Paulus telkens een afzonderlijk lidwoordconstructie (τοὺς μὲν/δὲ). Maar bij “herders en leraars” gebeurt iets opvallends: daar worden beide woorden grammaticaal aan elkaar gekoppeld en hebben samen het lidwoord.

We zien hier niet twee volledig aparte bedieningen, maar één samengestelde bediening: herder-leraar. Dat betekent dat Efeze 4 grammaticaal eerder wijst naar vier categorieën dan naar vijf.

Zijn er nog apostelen?

Met het model van de vijfvoudige bediening brengt men hedendaagse “apostelen” in de kerk. Dat is niet terecht. Paulus schrijft in dezelfde Efezebrief dat de gemeente is gefundeerd op apostelen en profeten, terwijl Jezus Christus de uiterste hoeksteen is.

Efeziërs 2:20 
gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, waarvan Jezus Christus Zelf de hoeksteen is,

Een fundament leg je niet telkens opnieuw. De apostelen van het Nieuwe Testament waren unieke getuigen van de opgestane Christus. Zij hadden bijzondere autoriteit voor de vorming van de gemeente en de vastlegging van Gods openbaring. Petrus had de taak gekregen om de gemeente van Christus te starten (Mattheüs 16:18).

De bijzondere rol van een apostel zien we ook aan de eisen voor apostelschap in Handelingen 1. Toen men een vervanger zocht voor Judas om het twaalftal apostelen weer compleet te maken, ging het om een ooggetuige van Christus’ opstanding:

Handelingen 1:21-22
21 Het is dus nodig dat een van de mannen die met ons omgegaan zijn gedurende heel de tijd dat de Heere Jezus onder ons in- en uitging,
22 te beginnen met de doop van Johannes tot op de dag waarop Hij van ons opgenomen werd, met ons getuige wordt van Zijn opstanding.

Paulus is als heidenapostel aan de twaalven toegevoegd. Hij zegt dat Christus aan hem is verschenen als aan een ontijdig geborene. Zijn roeping tot apostel was immers later dan die van de apostelen die hem waren voorgegaan. En noemt zichzelf de minste van de apostelen omdat hij de gemeente heeft vervolgd.

1 Korinthe 15:8 en 9
8 En als laatste van allen is Hij ook aan mij verschenen, als aan de ontijdig geborene.
9 Ik immers ben de minste van de apostelen- ik die het niet waard ben een apostel genoemd te worden, omdat ik de gemeente van God vervolgd heb.

Toch zien we tegenwoordig mensen zichzelf “apostel” noemen na een cursus, conferentie of zelfverklaarde roeping. Soms wordt gezegd dat apostel gebruikt wordt in de betekenis van “gezondene” en daarmee niet op hetzelfde niveau als de apostelen uit de Bijbel. Maar in de praktijk blijkt een “apostel” hoger in hiërarchie te staan dan een voorganger of evangelist.

De link met de NAR

Hier zien we ook een duidelijke link met de NAR (New Apostolic Reformation). Deze beweging leert dat God vandaag opnieuw apostelen en profeten aanstelt om de kerk te leiden naar een overwinning in de eindtijd. Maar daarmee verschuift de aandacht ongemerkt van het Woord (Sola Scriptura) naar extra openbaringen van deze “apostelen”.

De Schrift wordt niet langer als afgesloten openbaring van God gezien, maar moet worden aangevuld met profetische woorden, dromen en visioenen. Natuurlijk wordt er dan wel gezegd dat men alles wil toetsen. Maar het is moeilijk om iemand te weerleggen die zegt: “God zei tegen mij…”.

Efeze 4 gaat over de opbouw van een lichaam, niet over hiërarchie

Wat vaak vergeten wordt is dat Efeze 4 niet draait om gemeentestructuren, maar om opbouw van het lichaam van Christus. Paulus beschrijft geen geestelijke piramide. Hij beschrijft hoe Christus Zijn gemeente verzorgt. Het doel staat in vers 12 en 13:

Efeze 4:12-13
12 om de heiligen toe te rusten, tot het werk van dienstbetoon, tot opbouw van het lichaam van Christus,
13 totdat wij allen komen tot de eenheid van het geloof en van de kennis van de Zoon van God, tot een volwassen man, tot de maat van de grootte van de volheid van Christus,

Niet afhankelijkheid van bedieningen of elitevorming. Geen klasseverschillen tussen geestelijken en leken. Maar groei van alle gelovigen naar Christus. De apostelen en profeten hebben een grote rol gespeeld bij de fundering van de gemeente. Het plan van God, het geheimenis dat de heidenen toegevoegd konden worden aan de gemeente is geopenbaard aan de apostelen en profeten. Paulus zegt dit in Efeze 3:5:

Efeziërs 3:5 
[het geheimenis van Christus] dat in andere tijden niet bekendgemaakt is aan de mensenkinderen, zoals het nu geopenbaard is aan Zijn heilige apostelen en profeten door de Geest,

Vandaag wordt de gemeente vooral gediend door evangelisten en herders en leraars.

Tot slot:

Efeze 4 leert niet dat de kerk een modern apostolisch netwerk nodig heeft om eindelijk volwassen te worden.

De tekst spreekt over gaven die Christus gaf en geeft tot opbouw van Zijn gemeente. En grammaticaal wijst de passage waarschijnlijk niet eens naar vijf volledig aparte bedieningen, maar naar vier categorieën waarbij herder en leraar nauw verbonden zijn.

Veel hedendaagse nadruk op “de vijfvoudige bediening” functioneert ondertussen als ingang voor NAR-denken, moderne apostolische claims en geestelijke machtsstructuren die gevaarlijk dicht bij menselijke heerschappij komen.

De gemeente heeft geen nieuwe apostelen nodig. De gemeente heeft Christus nodig. De gemeente heeft Zijn Woord nodig en dat is genoeg.