Het Huwelijk

couple-2162950_1920

 

Paulus over het huwelijk

Wat leert Paulus over het huwelijk? Hij schrijft in verschillende brieven over het huwelijk.
In 1 Corinthe 7 wijdt hij bijna een heel hoofdstuk aan de praktische kanten van het huwelijk. Hij doet dit naar aanleiding van vragen die de Corinthiërs hem gesteld hadden over huwelijk en echtscheiding.
In Efeze 5:21-33 schrijft Paulus over de verhouding tussen man en vrouw in het huwelijk.

Bij oppervlakkige lezing lijkt het alsof Paulus in de beide gedeelten een totaal verschillend beeld oproept van het huwelijk. In 1 Corinthe 7 lijkt hij het huwelijk niet zo hoog aan te slaan en laat hij een duidelijke voorkeur blijken voor het ongehuwd zijn. Echter in Efeze 5 legt Paulus uit dat het huwelijk een uitbeelding is van Christus en de gemeente en wekt daarmee de indruk dat het huwelijk begerenswaardig is om na te streven. In deze studie zal ik beide Schriftgedeelten kort bespreken en laten zien dat Paulus weldegelijk een consequente visie heeft op het huwelijk en dat de gedeelten elkaar goed aanvullen.

Om te beginnen 1 Kor 7:1-40

Dit hoofdstuk schrijft Paulus naar aanleiding van vragen van de Corinthiërs. Het hoofdstuk begint met “Wat nu de dingen betreft waarover u mij geschreven hebt: het is goed voor een mens om geen vrouw aan te raken”. Het is niet helemaal duidelijk of het tweede gedeelte van dit eerste vers een citaat is van de Corinthiërs zelf of dat het de mening is van Paulus. Ik denk dat de Corinthiërs zoiets naar voren hebben gebracht in hun vragen en dat Paulus het met instemming citeert. Het lijkt vreemd dat de Corinthiërs die door Paulus gecorrigeerd moesten worden voor hun zedeloosheid (hoofdstuk 5) ook seksuele onthouding zouden nastreven. Toch is het niet gek als we ons realiseren dat in de  Griekse filosofie het lichamelijke als minderwaardig werd beschouwd. Dit leidde er blijkbaar voor sommigen toe dat ze zich bandeloos gingen gedragen terwijl anderen juist de ascese opzochten. Beide excessen worden door Paulus op de korrel genomen.

Het is inderdaad goed om geen vrouw aan te raken, maar hij brengt in vers 2 direct een nuance aan: vanwege hoererij is het goed dat iedere man zijn eigen vrouw heeft, en iedere vrouw haar eigen man. Verder gebruikt Paulus dit hoofdstuk om uit te leggen dat het in sommige gevallen beter is om af te zien van een huwelijk maar dan wel om de juiste redenen; omdat je dan God beter kunt dienen. Bovendien moet God je daarvoor de gave hebben gegeven. Uit de verzen 7 en 8 blijkt dat Paulus zijn eigen ongehuwd zijn, of wellicht was hij weduwnaar, als een gave van God ziet. Ook voor ongehuwden en weduwen is het goed als ze blijven zoals hij. Maar, zegt hij er direct achteraan (vers9) als ze zich niet kunnen beheersen, dan kunnen ze beter trouwen.

De gehuwde gelovigen

Dan volgt een gedeelte waarin Paulus de gehuwden aanspreekt. In vers 10 en 11 de gehuwden die beiden gelovig zijn, vanaf vers 12 spreekt hij over gemengde huwelijken, waarbij één partner gelovig is (geworden) en de ander niet. Voor het eerste geval haalt hij de Heer aan die tijdens Zijn aardse omwandeling hierover gesproken heeft. (zie Matth.5:32, 19:9, Mark.10:11 en 12 en Luk.16:18) Opmerkelijk is dat Paulus de vrouw eerst noemt. Zij mag niet scheiden en als zij dit toch doet mag ze niet opnieuw trouwen. Het lijkt erop dat in de gemeente van Corinthe vooral de vrouwen initiatief namen tot een scheiding. Misschien omdat de mannen vanwege de ascese de seksuele omgang gestaakt hadden en de vrouwen wilden hertrouwen om toch een gezin te kunnen stichten? Een andere mogelijke verklaring is dat juist zij degenen waren die de seksualiteit wilden afzweren, terwijl hun mannen dit niet wilden. Paulus maakt duidelijk dat zowel de man als de vrouw de gelovige partner niet behoort te verlaten.

De gehuwde ongelovigen

Voor gemengde huwelijken ligt het iets genuanceerder. Ook hier mag de gelovige partner niet het initiatief nemen tot scheiding. Als de ongelovige echter wil scheiden hoeft de gelovige hier niet tegenin te gaan. Hij of zij is “in zulke gevallen niet gebonden” (vers 15). Hieruit blijkt overigens niet zonneklaar of Paulus vindt dat de gelovige dan opnieuw kan trouwen.
Uit zijn hele betoog in dit hoofdstuk blijkt zijn voorkeur voor het niet trouwen en voor het blijven in de staat waarin men door God geroepen was. De verzen 17 tot 24 gaan hier uitgebreid op in. Paulus maakt duidelijk dat de maatschappelijke of sociale status waarin men was toen met tot geloof kwam, goed is en dat men niet hoeft te streven naar verandering van die status. Voorbeelden die hij noemt zijn besneden of onbesneden zijn en slaaf of vrij zijn.

De nog ongehuwden

Vanaf vers 25 gaat hij weer terug naar het onderwerp huwelijk. Voor de nog ongehuwden (maagden) heeft hij geen bevel maar wel een advies. Ook voor hen geldt dat het beter is om te blijven in de staat waarin men is. Als reden noemt Paulus de aanstaande nood, het is eindtijd, en men kan vervolging verwachten. Is men echter al aan een vrouw verbonden zoek dan geen losmaking. Paulus heeft het niet over mensen die al getrouwd zijn maar die een trouwbelofte hebben gedaan. Ze zijn verloofd en Paulus vindt het beter om in dat geval geen contractbreuk te plegen. Maar heeft men nog geen vrouw op het oog, dan is het beter om er geen te zoeken. Ook hier weer voegt Paulus toe dat het geen zonde is om te trouwen zoals blijkbaar sommige Corinthiërs dachten.

De voordelen van alleen blijven

Dan gaat Paulus in op de voordelen van het alleen blijven, waarin men alle aandacht aan de Heer kan geven. Iemand die gehuwd is moet immers ook zorg dragen voor een gezin en wordt veel meer in de wereldse dingen betrokken. Vanaf vers 36 volgt nog een moeilijk gedeelte wat zeer verschillend vertaald wordt. De meeste uitleggers gaan er van uit dat Paulus het heeft over een jongeman die eraan twijfelt of hij zijn meisje (maagd) wel of niet zal huwen. De alternatieve lezing is dat het gaat over een vader die zijn dochter wel of niet uithuwelijkt (zie vertaling NBG51).

Blijven in de staat waarin je bent

Paulus eindigt met te zeggen dat een vrouw van wie de man gestorven is, vrij is om opnieuw te trouwen. Maar hij is van mening dat ze gelukkiger is als ze blijft zoals ze is: alleen, zonder man. Dit is de vijfde keer dat Paulus het woord μενω “blijven” gebruikt in dit hoofdstuk. Het is de grondgedachte in dit hele gedeelte, blijf zoals je was toen je tot geloof kwam; ben je getrouwd, ga niet scheiden, ben je niet (meer) getrouwd, zoek geen (nieuwe) partner. Maar trouwen is geen zonde en soms noodzakelijk om de begeerte in goede banen te leiden.

Dan Efeze 5:21-33

Dit gedeelte in Efeze wordt soms aangeduid met “huistafel”; het zijn de huisregels die voor bepaalde groepen binnen de gemeente gelden.

Vers 21 is een scharniervers tussen het voorgaande gedeelte, waar het grammaticaal bij hoort en het navolgende gedeelte. In vers 21 roept Paulus ertoe op om elkaar onderdanig te zijn. Vanaf vers 22 gaat hij dit verder uitwerken en begint daarbij met de gehuwden. De vrouw wordt gevraagd onderdanig te zijn aan haar eigen man, zoals aan de Heer. Op ons kan dit negatief overkomen, alsof zij slaafs gehoorzaam behoort te zijn aan haar man. Zo heeft Paulus dit zeker niet bedoeld. Hij gebruikt niet het woord gehoorzamen, wat hij wel voor kinderen en slaven in de mond neemt, maar het woord onderdanig, wat omschreven kan worden als: “een vrijwillige houding van zich schikken, samenwerken, verantwoordelijkheid aanvaarden en een last dragen” (Online Bible). Dit woord had Paulus ook in vers 21 gebruikt voor ons allemaal!

Bovendien zet hij er niet het woord heersen tegenover wanneer hij de man aanspreekt. In vers 25 roept hij de man op om zijn vrouw lief te hebben, zoals Christus de gemeente. Paulus werkt dit verder uit in de verzen 26 en 27. Soms wordt hier een bruidsmetafoor in gezien maar dat is ten onrechte. Paulus gebruikt de metafoor van een lichaam. De man wordt opgeroepen om zijn eigen vrouw lief te hebben als zijn eigen lichaam, zoals Christus, als Hoofd, de gemeente als Zijn lichaam koestert en verzorgt. In vers 31 grijpt hij terug naar Genesis “die twee zullen tot één vlees zijn”. Ook hieruit blijkt dat Paulus niet zozeer aan een bruid denkt maar juist aan de situatie die ontstaat ná de bruiloft; het huwelijk. In vers 32 spreekt Paulus van een groot geheimenis: De eenheid in het huwelijk weerspiegelt de eenheid tussen Christus en Zijn gemeente. In vers 33 sluit Paulus dan ook af met een laatste oproep aan de man om zijn vrouw lief te hebben en aan de vrouw om ontzag te hebben voor haar man.

Basis- en hoger onderwijs van Paulus

In de Efeze brief zet Paulus hoog in als hij spreekt over het huwelijk. Hij vergelijkt het huwelijk met de eenheid tussen Christus en de gemeente. Is dit wezenlijk anders dan de meer praktische benadering die hij in de Corinthe brief hanteert?

Ik denk dat het belangrijkste verschil gelegen is in de context van de beide brieven. De Corinthe brief geeft praktische adviezen op concrete vragen die vanuit de gemeente naar Paulus waren gestuurd. In de Efeze brief is hiervan geen sprake. De adviezen aan de Efeziërs zijn meer algemeen en niet vanuit een probleemstelling geformuleerd. Dit geeft Paulus de kans om de theoretische kant van het huwelijk toe te lichten; het geheimenis dat een (goed) huwelijk de eenheid tussen Christus en de gemeente weerspiegelt. Je zou de omschrijving van het huwelijk in Efeze “hoger onderwijs” kunnen noemen, terwijl in Corinthe de basis wordt uitgelegd.

Uit beide gedeelten kunnen we opmaken dat het huwelijk bij Paulus in hoog aanzien stond en dat hij scheiding in principe afwees. Een huwelijk sluiten is een verbintenis voor het leven aangaan en vraagt van de beide echtelieden een grote inzet. Dit maakt Paulus duidelijk in zowel de Efeze als de Corinthe brief.

Tot slot wil ik een pastorale opmerking maken. Het gedeelte in Corinthe wordt regelmatig gebruikt om een christen die gescheiden is, te ‘verbieden’ om opnieuw te trouwen. Of men weigert om een tweede huwelijk in de kerk in te zegenen. Maar het doel van Paulus is niet in de eerste plaats om ons wetten en regels te geven over hoe we ons (huwelijks)leven zouden moeten inrichten. Paulus wil de Corinthiërs (en ons) duidelijk maken dat we God mogen dienen zoals we geroepen zijn. Laten we er heel voorzichtig mee zijn om deze woorden ‘wettisch’ toe te passen op mensen die worstelen met de gevolgen van een mislukt huwelijk….

God heeft ons tot vrede geroepen! (1 Cor.7:15b)

3
Reageer op dit artikel

avatar
3 Comment authors
Obelix Magnet FishingGerrieanja bezemer Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste
Abonneren op
anja bezemer
Gast
anja bezemer

Prachtig Jolande…. ook voor mij een heerlijke bemoediging!!!

Gerrie
Gast

Wat een gaaf stuk Jolande! Vooral je pastorale opmerking aan het eind, daar spreekt de Liefde van God uit. Het duurde even voordat ik het las maar ik ben blij dat ik er even tijd voor heb gemaakt! Tot hoor/ziens, Gerrie

Obelix Magnet Fishing
Gast

Act 22:3  Ik ben een Joods man, en te Tarsen in Cilicie geboren, opgevoed in deze stad, aan de voeten van Gamaliel onderwezen.. omdat Saulus deelachtig was aan het sanhedrin was het ’n vereiste dat hij getrouwd was. Waar staat dat? Wellicht in dat grote wetboek die de joden (nog steeds) hanteren maar ook in het aanstellen van oudsten: Titus 1 : 6-9 Indien iemand onberispelijk is, ener vrouwe man, gelovige kinderen hebbende, die niet te beschuldigen zijn van overdadigheid, of ongehoorzaam zijn. En wat verder volgt… Er valt dan ook aan te nemen dat Saulus/Paulus kinderen heeft. Aangaande het… Lees verder »

Proudly powered by WordPress | Theme: Baskerville 2 by Anders Noren.

Up ↑